Start z Florydy i pierwsze etapy lotu Oriona
Rakieta Space Launch System wyniosła kapsułę Orion z Centrum Kosmicznego im. Kennedy’ego na przylądku Canaveral. Start odbył się 1 kwietnia o 18:35-18:36 czasu lokalnego, co w Polsce oznaczało 00:35-00:36 w czwartek 2 kwietnia. W pierwszych minutach lotu realizowano wieloetapową procedurę wznoszenia, obejmującą między innymi osiągnięcie prędkości ponaddźwiękowej, odrzucanie elementów rakiety oraz wejście na zaplanowaną trajektorię.
Kluczowym kamieniem milowym po starcie było rozwinięcie paneli słonecznych Oriona, które mają zapewnić stałe zasilanie podczas lotu. Po około ośmiu minutach statek znalazł się w przestrzeni kosmicznej, a po wyłączeniu silników pierwszego stopnia doszło do separacji kolejnych segmentów zestawu nośnego.
Chwile napięcia po starcie: problem z łącznością
Wkrótce po starcie pojawił się także techniczny incydent. Jak przekazał administrator NASA Jared Isaacman, doszło do tymczasowej, częściowej utraty kontaktu ze statkiem. Załoga słyszała sygnały z kontroli misji, ale nie mogła na nie odpowiedzieć. System działał prawidłowo, a przyczyna problemu nie była jeszcze ustalona.
W trakcie przygotowań do startu notowano również wątpliwości techniczne, w tym anomalne wskazania temperatury akumulatora w jednym z systemów przerwania startu. Oceniono je jako wynik błędnego odczytu czujnika. Informowano też o problemie z systemem przerywania lotu (FTS), który usunięto bez wstrzymywania odliczania.
Profil misji zakłada, że po starcie Orion wejdzie na orbitę okołoziemską i przez blisko dobę będzie krążył wokół Ziemi. Ten etap ma posłużyć intensywnym testom, zanim statek skieruje się w stronę Księżyca. Sprawdzane mają być między innymi systemy podtrzymywania życia, łączności, nawigacji oraz procedury ręcznego sterowania.
W planie misji znajduje się przelot w okolice niewidocznej z Ziemi strony Księżyca, gdzie na pewien czas może dojść do utraty łączności. To właśnie wtedy astronauci mają znaleźć się najdalej od naszej planety w historii lotów załogowych.
Rekord odległości i powrót po trajektorii swobodnego powrotu
Jednym z najbardziej symbolicznych elementów Artemis II jest dystans. Misja ma pobić dotychczasowy rekord załogowej odległości od Ziemi wynoszący 400 171 km, ustanowiony przez Apollo 13 w 1970 roku. W materiałach dotyczących lotu pojawia się też wartość maksymalna rzędu około 406 841 km.
Powrót na Ziemię ma odbyć się po tzw. trajektorii swobodnego powrotu, wykorzystującej grawitację Księżyca. Jak wyjaśnia RMF24, to rozwiązanie jest uznawane za szczególnie bezpieczne, bo w razie poważnej awarii systemów statek ma naturalnie zawrócić w stronę Ziemi bez konieczności wykonywania krytycznych manewrów silnikami.
Najbardziej wymagającą fazą całej wyprawy ma być wejście w atmosferę. Po doświadczeniach z osłoną termiczną podczas Artemis I zmieniono profil powrotu, by ograniczyć obciążenia i temperatury.
Załoga Artemis II
W skład załogi wchodzą:
- Reid Wiseman (dowódca)
- Victor Glover (pilot)
- Christina Koch (specjalistka misji)
- Jeremy Hansen z Kanadyjskiej Agencji Kosmicznej (specjalista misji)
To lot o wyraźnym wymiarze historycznym. Koch ma być pierwszą kobietą, a Glover pierwszym Afroamerykaninem, którzy polecą w tak daleką misję w stronę Księżyca. Hansen ma być pierwszym Kanadyjczykiem uczestniczącym w księżycowej wyprawie tego typu.
10 dni, testy i przygotowanie do kolejnych etapów programu Artemis
Artemis II ma potrwać około 10 dni i ma przede wszystkim charakter testowy. To kluczowe sprawdzenie zestawu SLS i statku Orion w warunkach lotu załogowego poza niską orbitą okołoziemską. Artemis I z 2022 roku była misją bezzałogową, która przetestowała przelot wokół Księżyca i powrót na Ziemię.
Start Artemis II był przesuwany. Pierwotnie planowano go na 8 lutego, potem termin zmieniano na początek marca, a ostatecznie na kwiecień.
Kiedy kolejne misje i kiedy lądowanie na Księżycu
Program Artemis ma doprowadzić do trwałej obecności człowieka na Księżycu, a w dalszej perspektywie wspierać cele związane z lotami na Marsa. Harmonogram kolejnych kroków jest jednak przedstawiany w źródłach w nieco inny sposób:
- w jednym z ujęć Artemis III jest wskazywana jako misja planowana na 2027 rok, z przygotowaniami do lądowania z wykorzystaniem komercyjnych lądowników
- w innym wariancie NASA ma wykorzystać Artemis III do testów zintegrowanych systemów na orbicie okołoziemskiej, a lot ludzi na Księżyc ma przypaść na Artemis IV na początku 2028 roku
W przekazach podkreśla się także, że rejon południowego bieguna Księżyca jest szczególnie interesujący ze względu na obecność lodu wodnego, a przyszłe misje mają brać ten obszar pod uwagę.
Reakcje po starcie i symboliczny powrót po erze Apollo
Artemis II jest pierwszym od 1972 roku załogowym lotem w stronę Księżyca i pierwszą od czasów Apollo wyprawą ludzi poza niską orbitę okołoziemską. Przed startem padły też słowa podkreślające wagę momentu, a sama misja ma otworzyć nowy rozdział eksploracji przestrzeni cislunarnej.
Po starcie potwierdzono m.in. rozłożenie paneli słonecznych, a w kolejnych dniach załoga ma realizować testy, które zadecydują o gotowości sprzętu i procedur do następnych, bardziej ambitnych etapów programu.
i
i
Plan misji Artemis II – Krok po kroku
- Start: Astronauci startują z platformy 39B w Kennedy Space Center.
- Odrzucenie rakiet pomocniczych, owiewek i systemu ratunkowego: Odłączenie bocznych stopni na paliwo stałe oraz osłon.
- Wyłączenie silników głównego stopnia (MECO): Odseparowanie głównego członu rakiety.
- Manewr podniesienia perygeum: Korekta orbity wokółziemskiej.
- Podniesienie apogeum i wejście na wysoką orbitę okołoziemską (HEO): Rozpoczęcie trwającego 23,5 godziny testu systemów statku.
- Oddzielenie Oriona od stopnia ICPS i demonstracja operacji zbliżeniowych: Odłączenie od górnego stopnia rakiety i ręczne testy sterowania statkiem (do 2 godzin).
- Manewr oddzielenia od górnego stopnia (USS): Początek testów na wysokiej orbicie (systemy podtrzymywania życia, ćwiczenia, wyposażenie mieszkalne).
- Manewr podniesienia perygeum: Kolejna korekta orbity przed lotem w stronę Księżyca.
- Trans-Lunar Injection (TLI): Odpalenie głównego silnika Oriona (dostarczonego przez europejski moduł serwisowy) w celu wejścia na trajektorię swobodnego powrotu z Księżyca.
- Lot w kierunku Księżyca: Korekty trajektorii (OTC) w razie potrzeby; czas podróży wynosi około 4 dni.
- Przelot obok Księżyca (Lunar Flyby): Statek przeleci około 7400 km (4607 mil) nad niewidoczną stroną Księżyca.
- Powrót na Ziemię (Trans-Earth Return): Korekty lotu powrotnego w celu celnego wejścia w atmosferę; czas podróży wynosi około 4 dni.
- Oddzielenie modułu załogowego od modułu serwisowego: Przygotowanie kapsuły do lądowania.
- Wejście w atmosferę (Entry Interface): Statek wchodzi w gęste warstwy atmosfery ziemskiej.
- Wodowanie (Splashdown): Bezpieczne osadzenie kapsuły na oceanie i podjęcie załogi przez statek ratowniczy.
